Title: Κοινωνικές συνιστώσες της υγείας

[Image: Το έργο έχει λάβει χρηματοδότηση από το πρόγραμμα HORIZON 2020 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόγραμμα Έρευνας και Καινοτομίας βάσει συμφωνίας αριθ. 101006468]

Ανισότητες υγείας στις ΗΠΑ

Έχετε ένα απόσπασμα από ένα ρεπορτάζ του ειδησεογραφικού δικτύου CBC σχετικά με τις ανισότητες λόγω της πανδημίας COVID-19 στις ΗΠΑ.

Παρακολουθήστε το βίντεο προσεκτικά. Εστιάστε στον τρόπο που η πανδημία επηρέασε άτομα με διαφορετικά επαγγέλματα και άτομα με διαφορετική καταγωγή.

Από την επιλογή «Ρυθμίσεις» μπορείτε να επιλέξετε αυτόματη επιλογή υποτίτλων στα ελληνικά. Ωστόσο, ενδέχεται να υπάρχουν κάποια λάθη στη μετάφραση επειδή γίνεται αυτόματα.

Προέλευση βίντεο από: https://www.youtube.com/watch?v=VCnBgaGJMKc

Περιπτώσεις υγειονομικών ανισοτήτων κατά την πανδημία COVID-19

Έχετε ένα ενημερωτικό βίντεο του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ σχετικά με ορισμένες υγειονομικές ανισότητες λόγω της πανδημίας COVID-19.

Παρακολουθήστε το βίντεο προσεκτικά. Εστιάστε στις πέντε παραμέτρους που αναφέρει το βίντεο, οι οποίες οδήγησαν σε υγειονομικές ανισότητες και στα παραδείγματα καθεμίας από αυτές.

Προέλευση βίντεο από: https://www.youtube.com/watch?v=6leuxxEDM-E

Αίτια και συνέπειες των υγειονομικών ανισοτήτων

Έχετε ένα απόσπασμα από ενημερωτικό κείμενο  του Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Λοιμωδών Νοσημάτων σχετικά με τις αιτίες των υγειονομικών ανισοτήτων.

Διαβάστε το κείμενο προσεκτικά. Εστιάστε στους λόγους που οδηγούν σε ανισότητες υγείας και στα αποτελέσματα που έχουν στην υγεία των ατόμων.

Αίτια και συνέπειες υγειονομικών ανισοτήτων

Υγειονομικές ανισότητες

Η ισότητα στην υγεία αποτελεί μία κατάσταση στην οποία ο κάθε άνθρωπος έχει την ίδια ακριβώς ευκαιρία να κατακτήσει την καλύτερη δυνατή κατάσταση υγείας που μπορεί. […] Οι υγειονομικές ανισότητες είναι οι διαφορές που βιώνουν οι κοινωνικές ομάδες και αφορούν ασθένειες και τραυματισμούς, οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, ή που αφορούν τις ευκαιρίες για κατάκτηση της μέγιστου επίπεδου υγείας που θα μπορούσαν. Τις υγειονομικές ανισότητες τις βιώνουν οι κοινωνικές ομάδες που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση και αυτό οφείλεται στην κοινωνική ή οικονομική κατάσταση, στη γεωγραφική τοποθεσία και στις περιβαλλοντικές συνθήκες. Πολλοί πληθυσμοί που βιώνουν υγειονομικές ανισότητες περιλαμβάνουν άτομα από εθνοτικές μειονότητες, άτομα με αναπηρίες, γυναίκες, ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα (Λεσβίες, Γκέι, Αμφιφυλόφιλοι, Τρανς, Ίντερσεξ και άλλοι), άτομα με δυσκολία στη γλώσσα και άλλες ομάδες. […] Οι κοινότητες μπορούν να εμποδίσουν τις υγειονομικές ανισότητες όταν οργανισμοί, εργοδότες, δομές του συστήματος υγείας, φορείς δημόσιας υγείας και νομοθέτες συνεργαστούν για να χαράξουν πολιτικές, οργανώσουν προγράμματα και δομήσουν συστήματα που βασίζονται στην ισότητα στην υγεία και στις ανάγκες της κοινωνίας.

Παράγοντες που επηρεάζουν την ισότητα στην υγεία (Κοινωνικές συνιστώσες της υγείας)

Οι κοινωνικές συνιστώσες της υγείας είναι οι συνθήκες που επικρατούν στα μέρη που οι άνθρωποι ζουν, εκπαιδεύονται, εργάζονται, παίζουν και ασκούν τη θρησκεία τους, οι οποίες επηρεάζουν με ένα ευρύ φάσμα τρόπων κινδύνους σχετικά με την υγεία τους. Οι μακροχρόνιες ανισότητες σε έξι κομβικές κοινωνικές συνιστώσες της υγείας σχετίζονται μεταξύ τους και επηρεάζουν με πολλούς μηχανισμούς την υγεία, την ποιότητα ζωής των ανθρώπων και τους κινδύνους που σχετίζονται με αυτή. Αν εξετάσουμε αυτές τις υγειονομικές και κοινωνικές ανισότητες θα καταλάβουμε καλύτερα πώς να προωθήσουμε την ισότητα στην υγεία και να βελτιώσουμε τη συνολική υγεία του πληθυσμού.

Κοινωνικό πλαίσιο, διακρίσεις και ρατσισμός

Το κοινωνικό περιβάλλον κάθε ανθρώπου περιλαμβάνει τις αλληλεπιδράσεις τους με τα μέρη στα οποία ζουν, εργάζονται, εκπαιδεύονται, παίζουν και ασκούν τη θρησκεία τους, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις τους με οικογένεια, φίλους, συνεργάτες, μέλη της κοινότητας και διάφορους φορείς. […] Περιλαμβάνουν επίσης τις διακρίσεις, δηλαδή την άδικη μεταχείριση ατόμων ή ομάδων με βάση κάποια χαρακτηριστικά όπως η καταγωγή, το φύλο, η ηλικία ή ο σεξουαλικός προσανατολισμός. Οι διακρίσεις υπάρχουν σε πολλές όψεις μιας κοινωνίας ακόμα και σε αυτές που θα έπρεπε να προστατεύουν τη ζωή και την υγεία, όπως η ιατρική περίθαλψη, η κατοικία, η εκπαίδευση, η δικαιοσύνη και η οικονομία. Οι διακρίσεις επηρεάζουν αρνητικά τα άτομα που τις βιώνουν και κάποια άτομα ανήκουν σε ομάδες που βιώνουν διακρίσεις για δεκαετίες ή και περισσότερο, όπως άτομα με αναπηρίες, άστεγοι και φυλακισμένοι. Για αυτούς τους λόγους τα άτομα που δέχονται διακρίσεις πιθανώς να επηρεαστούν και από ανισότητες στον τομέα της υγείας. […] Ο ρατσισμός βρίσκεται ενσωματωμένος πολλές δομές της κοινωνίας, της πολιτικής, της κουλτούρας, των αξιών και των ατομικών συμπεριφορών με τόσους τρόπους που έχουν αναπόφευκτα σχηματίσει και ενισχύουν υγειονομικές ανισότητες σε βάρος συγκεκριμένων ατόμων. […]

Πρόσβαση στο σύστημα υγείας

Τα άτομα με αναπηρίες, καθώς και άτομα με συγκεκριμένες καταγωγές, άτομα από αγροτικές περιοχές και άτομα με χαμηλό εισόδημα είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν πολλά εμπόδια κατά την πρόσβασή τους στο σύστημα υγείας. Για παράδειγμα, υπάρχουν εμπόδια σχετικά με την κοινωνική και οικονομική κατάσταση, όπως η έλλειψη ασφάλισης, η αδυναμία μετακίνησης, ή αδυναμία λήψης άδειας από τη δουλειά τους, τα οποία καθιστούν δύσκολη μια επίσκεψη στον γιατρό. Οι πολιτισμικές διαφορές μεταξύ γιατρών και ασθενών, όπως και η διαφορά στη γλώσσα, επηρεάζουν επίσης την ποιότητα της υγειονομικής περίθαλψης που θα δεχτούν. […]

Γειτονιά και φυσικό περιβάλλον

Τα άτομα από μειονότητες με ιδιαίτερη εθνοτική καταγωγή (συχνά μετανάστες και πρόσφυγες) αντιμετωπίζουν συχνά δυσανάλογα μεγάλες δυσκολίες να βρουν οικονομική κατοικία, που να είναι και υψηλής ποιότητας. […] Τα χρόνια διακρίσεων (π.χ. αποφυγή ενοικίασης σπιτιών σε μετανάστες) έχουν περιορίσει συχνά τους μετανάστες σε συγκεκριμένες περιοχές κατοίκησης οι οποίες συχνά διαθέτουν σχολεία με ανεπαρκή χρηματοδότηση, έχουν υψηλή εγκληματικότητα και κακής ποιότητας σπίτια. Οι συνθήκες αυτές προκαλούν συχνότερα ασθένειες και τραυματισμούς σε αυτές τις κοινωνικές ομάδες. Επιπλέον, η πρόσβαση σε ποιοτικά και θρεπτικά τρόφιμα μπορεί πιθανώς να τους είναι δυσκολότερη, και πιθανώς να αντιμετωπίζουν εντονότερη περιβαλλοντική ρύπανση στις γειτονιές τους.

Συνθήκες εργασίας

Δεν αντιμετωπίζουν όλοι οι εργαζόμενοι τον ίδιο κίνδυνο για προβλήματα υγείας σχετιζόμενα με τη δουλειά τους, ακόμα και αν κάνουν την ίδια δουλειά. Οι εργασιακές ανισότητες υγειάς είναι οι διαφορές στη νόσηση, στις ψυχικές ασθένειες, στη νοσηλεία και στη θνητότητα που σχετίζονται με τη δουλειά τους, αλλά θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί […] και σχετίζονται στενά με παράγοντες όπως η έλλειψη μέτρων ασφαλείας στην εργασία και η ανασφάλιστη εργασία.

Εκπαίδευση

Τα άτομα που ζουν για δεκαετίες κοινωνικά περιθωριοποιημένα, όπως μετανάστες, άτομα με αναπηρίες, άτομα με χαμηλό εισόδημα, βιώνουν συχνά δυσανάλογα έντονες ανισότητες κατά την πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση. […] Η εκπαίδευση χαμηλότερης ποιότητας σε φτωχότερες γειτονιές οδηγεί συχνά σε μεγαλύτερα επίπεδα αναλφαβητισμού, περισσότερους μαθητές να μην ολοκληρώνουν το σχολείο, και λιγότερους μαθητές να εισάγονται στο πανεπιστήμιο. Εκτός από τους περιορισμούς στην εκπαίδευση, ορισμένες κοινωνικές ομάδες πιθανώς να περιορισμούς στην παρακολούθηση προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης ή προγραμμάτων που απαιτούν γνώση ξένων γλωσσών, με αποτέλεσμα οι επιλογές εργασίας τους στο μέλλον να περιορίζονται σε χαμηλόμισθες ή ασταθείς δουλειές.

Εισόδημα – οικονομική κατάσταση

Άτομα από άλλες χώρες και άτομα από άλλες κοινωνικές ομάδες που βιώνουν χρόνια περιθωριοποίησης αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εύρεση καλοπληρωμένων θέσεων εργασίας με καλές αποδοχές επειδή συχνά δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε εκπαίδευση υψηλής ποιότητας ή λόγω της γεωγραφικής περιοχής ή λόγω διαφορών στη γλώσσα ή λόγω διακρίσεων ή λόγω δυσκολιών στις μετακινήσεις. Τα άτομα που έχουν περιορισμένες επιλογές στην εύρεση εργασίας έχουν συχνά χαμηλότερο εισόδημα, δυσκολεύονται να αποταμιεύσουν και αντιμετωπίζουν συχνότερα χρέη. […] Τέτοιου είδους οικονομικές δυσκολίες τους εμποδίζουν πολλές φορές να διαχειριστούν τα έξοδα, όπως τα ιατρικά έξοδα, και να διαθέσουν χρήματα για υγιεινές συνθήκες κατοικίας και διατροφής, και προσεκτική ανατροφή των παιδιών.

Προέλευση κειμένου από: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/community/health-equity/racial-ethnic-disparities/index.html (μεταφρασμένο και διασκευασμένο)

Οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες κατά τη πανδημία COVID-19

Έχετε ένα απόσπασμα από ένα ακαδημαϊκό κείμενο της Αναστασίας Ζήση και του Σωτήρη Χτούρη που έχει δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό «Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών» το 2020. Το απόσπασμα αναφέρεται σε κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες κατά την πανδημία COVID-19.

Διαβάστε το κείμενο προσεκτικά. Εστιάστε σε παραδείγματα κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων κατά την πανδημία COVID-19, και πώς η πανδημία τις επηρέασε, σε περιπτώσεις ανισοτήτων και σε άλλες ασθένειες εκτός από την COVID-19 και στον ρόλο που έπαιξε η εξοικείωση με τις ψηφιακές τεχνολογίες.

Οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες κατά τη πανδημία COVID-19

Κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες κατά την πανδημία COVID-19

Το παρόν κείμενο παρουσιάζει την επιδείνωση διαχρονικών ανισοτήτων λόγω της πανδημίας της νόσου COVID-19 και την εγκατάσταση νέων μορφών ανισοτήτων […]. Αυτές οι ανισότητες αφορούν στον αυξημένο κίνδυνο έκθεσης για μόλυνση εντός των κοινωνικά ευάλωτων ομάδων που ζουν σε επικίνδυνες συνθήκες ή έχουν, λόγω της εργασίας τους,  υψηλότερο βαθμό έκθεσης. Αφορούν, επίσης, στον αυξημένο κίνδυνο για εξάπλωση της νόσου σε ανθυγιεινές κατοικίες, σε πυκνοκατοικημένες περιοχές και κοινότητες με έντονη υγρασία και συνωστισμό, και στη μειωμένη πρόσβαση σε βασικά και ζωτικά αγαθά (π.χ. το νερό). Άλλων ειδών ανισότητες αφορούν στις ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας και των μέτρων περιορισμού και της κοινωνικής αποστασιοποίησης, που κυρίως καταγράφονται σε κοινωνικές ομάδες με έντονο κοινωνικό αποκλεισμό, στους ανθρώπους που έχουν μολυνθεί και στις επαγγελματικές ομάδες που βρέθηκαν εκτός εργασίας ή με αναστολή εργασίας. […] Η ακραία οικονομική κατάσταση των κοινωνιών (αύξηση της ανεργίας, απώλεια εισοδήματος και θέσεων εργασίας, […] αποτελούν ορισμένα από τα κεντρικά χαρακτηριστικά των επιπτώσεων της σύγχρονης πανδημίας. […]

Στην κοινωνία εμφανίζονται μεγάλες ανισότητες, όπως:

α) νοικοκυριά που στερούνται βασικές υποδομές στη στέγαση και βιώνουν τον πόνο της κακουχίας (κρύο, υγρασία, πυκνότητα κατοίκησης και αδυναμία πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, αστεγία, πρόχειρες κατοικίες).

β) νοικοκυριά που τα μέλη τους […] απειλούνται από την ανεργία […] και υποφέρουν από αβεβαιότητα και αγωνία για την επιβίωση.

γ) μονομελή νοικοκυριά που βιώνουν την απελπισία της μοναξιάς, του εγκλωβισμού και της κοινωνικής αποκοπής.

δ) πολύτεκνα νοικοκυριά, όπως και νοικοκυριά με ανάπηρα μέλη που μένουν στο σπίτι χωρίς στήριξη ή κοινωνική φροντίδα […].

Υγειονομικές ανισότητες σε βάρος ευπαθών κοινωνικών ομάδων

[…] Πολλά επιστημονικά δεδομένα συνδέουν την επικινδυνότητα της νόσησης από COVID-19 με μη μεταδοτικές ασθένειες, όπως […] η υπέρταση, ο διαβήτης και ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος. Αυτές συνδέονται με κοινωνικές παραμέτρους, οι οποίες σχετίζονται με την έλλειψη άσκησης, την παχυσαρκία, την ανθυγιεινή κατοικία, την ανθυγιεινή διατροφή, το άγχος, και την ανθυγιεινή εργασία. Για αυτόν τον λόγο, τα άτομα με χαμηλό εισόδημα έχουν εντονότερη τάση για εμφάνιση τέτοιων ασθενειών […]. Επομένως, τα πιο αδύναμα οικονομικά τμήματα του πληθυσμού βιώνουν έναν εντονότερο κίνδυνο μόλυνσης και κίνδυνο για ακατάλληλη ή μη έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της COVID-19. […]. Πράγματι, η νόσος COVID-19 μολύνει κυρίως άτομα με ιστορικό τέτοιων υποκείμενων νοσημάτων, όπως και κοινότητες που εμποδίζονται να θέσουν σε εφαρμογή περιοριστικά μέτρα, λόγω συνωστισμού και αδυναμίας πρόσβασης σε αγαθά, επιταχύνοντας το ρυθμό εξάπλωσης και μόλυνσης σ’ αυτές τις κοινωνικές ομάδες και κοινότητες. […].

Σήμερα, η νόσος COVID-19, με βάση τις ζωντανές και από πρώτο χέρι μαρτυρίες, πλήττει όλες εκείνες τις ομάδες που δεν μπορούν για διάφορους λόγους να έχουν πρόσβαση σε δομές υγείας […] και είναι αποκομμένες από την πολιτεία. Οι Αφροαμερικανοί και άλλες μειονότητες στις μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ έχουν πληγεί έντονα από την πανδημία της νόσου COVID-19 έχοντας περισσότερα θετικά κρούσματα στον ιό και περισσότερους θανάτους σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πληθυσμό. […] Οι πληθυσμιακές μειονότητες  (π.χ. οι μετανάστες και τα άτομα με χαμηλό εισόδημα) αποτελούν το φθηνό και απαραίτητο εργατικό δυναμικό, που εργάζεται απροστάτευτο στην πρώτη γραμμή της εξυπηρέτησης αυξάνοντας την πιθανότητα της έκθεσής τους στον ιό, ενώ ο συνωστισμός και ο κακός εξαερισμός των κατοικιών τους εμποδίζει την εφαρμογή των μέτρων της φυσικής, σωματικής απόστασης και καραντίνας. […]

 Στις χώρες της Αφρικής είναι ακόμη πρόσφατη η εμπειρία από την επιδημία του Έμπολα. Η επιδημία ξέσπασε το 2014 ως ένα οξύ και σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, που λύγισε τα νοικοκυριά και τα συστήματα υγείας των τριών πιο φτωχών χωρών της Δυτικής Αφρικής, της Σιέρρα Λεόνε, της Λιβερίας και της Γουϊνέας, αποκαλύπτοντας […] την αδυναμία ενός υγειονομικού συστήματος να αντιδράσει. […] Σήμερα, η νέα πανδημία οδηγεί τις φτωχές χώρες της Αφρικής να προειδοποιούν ως εξής: «Θα πεθάνουμε από την πείνα, πριν ακόμη νοσήσουμε». […] Είναι φανερό ότι η πανδημία θα έχει ισχυρότερες επιπτώσεις, μακροπρόθεσμα, στα φτωχά και ανειδίκευτα στρώματα του πληθυσμού σε σύγκριση με τα εύπορα, αυξάνοντας τις ήδη υπάρχουσες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες […]. Το ίδιο βαριές επιπτώσεις θα έρθουν για στους ανθρώπους […] που  περιθάλπουν άτομα με αναπηρίες, στις γυναίκες και στα παιδιά που υφίστανται ενδοοικογενειακή βία. […] Στις 27 Μαρτίου 2020, το Τμήμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών κοινοποίησε Δελτίο Τύπου για τον αυξημένο κίνδυνο ενδοοικογενειακής βίας των γυναικών και των παιδιών τους υπό συνθήκες καραντίνας, ενώ ακολούθησαν καταγραφές σε παγκόσμια κλίμακα για την έξαρσή της.  […] Επίσης, τα κρούσματα COVID-19 σε καταυλισμούς Τσιγγάνων στη χώρα μας φανέρωσαν τη συνολική ευπάθεια του συγκεκριμένου πληθυσμού, η οποία συνδέεται με παράγοντες, όπως ανθυγιεινή διαβίωση και πολιτισμική απομόνωση, και ταυτόχρονα την αποτυχία παρεμβάσεων και προγραμμάτων, με στόχο την ενσωμάτωση και στέγασή τους.

Εγκατάσταση νέων μορφών ανισότητας λόγω του ψηφιακού χάσματος

[…] Το ψηφιακό χάσμα αφορά στην άνιση πρόσβαση σε ψηφιακά μέσα (π.χ. υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα) και δεξιοτήτων χειρισμού τους σε επίπεδο νοικοκυριού και ατόμων, και στον βαθμό χειρισμού ψηφιακών τεχνολογιών σε επίπεδο χώρας. Η πανδημία λειτούργησε ενισχύοντας την ψηφιακή ανάπτυξη της χώρας, αλλά, ταυτόχρονα, και ως επιτάχυνε τις ψηφιακές ανισότητες για τα πιο φτωχά στρώματα του πληθυσμού, αλλά και για χώρες με χαμηλή ωριμότητα […] στις ψηφιακές τεχνολογίες, καθώς οι ψηφιακές τεχνολογίες αποτέλεσαν βασικό στοιχείο της εκπαίδευσης, της εργασίας, της υγείας και γενικά της κοινωνίας, κατά την πανδημία COVID-19. […]

Προέλευση κειμένου από: https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/ekke/article/view/23229 (προσαρμοσμένο)

Κοινωνικές ανισότητες στην Ελλάδα κατά την πανδημία COVID-19

Έχετε τρία infographic από την Ελληνική Στατιστική Αρχή. Σε αυτά παρουσιάζονται τα στατιστικά δεδομένα για την Ελλάδα σχετικά με το μέγεθος της κατοικίας, την πρόσβαση στο διαδίκτυο και την κατάσταση υγείας του πληθυσμού.

Δείτε τα infographic προσεκτικά. Εστιάστε στους τρόπους με τους οποίους τα δεδομένα αυτά πιθανώς να επηρέασαν τη ζωή των κατοίκων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, και κυρίως πώς μπορεί να συνέβαλαν στη διαμόρφωση ανισοτήτων υγείας.

Μέγεθος κατοικίας

[Image: Στατιστική παρουσίαση του μεγέθους της κατοικίας για τον πληθυσμό της Ελλάδας. Το 3,3% ζει σε λιγότερα από 40 τετραγωνικά, το 14,7% σε 41-60 τετραγωνικά, το 56,3% σε 61-100 τετραγωνικά και το 25,7% σε περισσότερα από 101 τετραγωνικά]

Πρόσβαση στο διαδίκτυο

Υποκείμενη κατάσταση υγείας

[Image: Στατιστική παρουσίαση της κατάστασης υγείας του πληθυσμού της Ελλάδας. 76,4% Πολύ καλή ή καλή κατάσταση υγείας, 14,4% μέτρια κατάσταση υγείας, 9,2% κακή ή πολύ κακή κατάσταση υγείας]

Προέλευση infographic από: https://www.statistics.gr/el/infographic-menoume-spiti-5, https://www.statistics.gr/el/infographic-menoume-spiti-2, https://www.statistics.gr/el/infographic-menoume-spiti-8

Συντελεστές του Ψηφιακού Μαθησιακού Αντικειμένου

[Image: Το έργο έχει λάβει χρηματοδότηση από το πρόγραμμα HORIZON 2020 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόγραμμα Έρευνας και Καινοτομίας βάσει συμφωνίας αριθ. 101006468]